vrijdag 16 maart 2018

Views & Reviews A Life Full of Holes / The Strait Project Yto Barrada Books on Migration Irène Attinger Photography

A Life Full of Holes / The Strait Project
Published by (London / Brighton): (Autograph, ABP / Photoworks), (2005), 2005
4to (244 × 190 mm), pp.[72]. Colour photographs. Texts by Yto Barrada and Nadia Tazi in English and Frrench. Design by Claudia Roethlisberger. Plain endpapers. Yellow cloth-covered flexible boards, spine and sides lettered in brown. Black-and-white photo-illustrated three quarter wraparound band. Fine. First edition. Yto Barrada was born in Paris in 1971, and spent part of her upbringing in Tangier, Morocco. Her work explores issues of migration, diaspora, access, and exclusion. These photographs, which were taken between 1998 and 2004, are concerned with examining the Strait of Gibralter between Europe and North Africa, which became one of the main gateways for illegal immigration into Europe. ‘Her vision of this tension is significant, as her dual Moroccan-French citizenship allows her perspective and mobility, unlike most Moroccans, who face strictly closed borders. The photographs in A Life Full of Holes recognize the emotional effects of such desperate longing and imagination, frequently ruminating on empty or negative space that provides a metaphorical place in which viewers can project their stories’ (Guggenheim).

Issue 16 The Sea Winter 2004/05
Artist Project / A Life Full of Holes
Yto Barrada

People say “it’s better to have no life at all than a life full of holes.“ But then they say: “Better an empty sack than no sack.“ I don’t know. 
—A Life Full of Holes, Driss Ben Hamed Charhadi, 1964

The collapse of the colonial enterprise has left behind a complex legacy, bridging the Mediterranean and shaping how movement across the Strait of Gibraltar is managed and perceived. Before 1991, any Moroccan with a passport could travel freely to Europe. Since 15 European countries united their borders under the 1991 Schengen agreement, frontier states like Spain require Moroccans to present special visas, which are almost impossible to obtain. As a result, visiting rights have become unilateral across what is now legally a one-way strait. A generation of Moroccans has grown up facing this troubled space which manages to be at once physical, symbolic, historical, and intimately personal. The word strait, like its French—and as chance would have it, Arabic—equivalent, combines the senses of narrowness and distress palpable here.

Today, the strait is the main gateway for northbound illegal immigrants, who have their own vocabulary, legends, songs, rites, and language. For example, people no longer say, “He migrated” but “h’reg,” meaning “he burned”—burned his papers, his past, the law. Over the past decade, the Spanish coast—only nine miles away and visible from Tangier on any clear day or night— has lured some 6,000 would-be immigrants to their deaths in what has become a vast Moroccan cemetery. Yet throughout Africa, the streets are abuzz with the exploits of “the burnt ones“ or “the burners,” and Tangier has become the destination and jumping-off place of a thousand hopes.

I try to expose the metaphorical character of the strait through a series of images that reveal the tension—which restlessly animates the streets of my hometown of Tangier—between its allegorical nature and immediate, harsh reality. My work attempts in part to exorcise the unspoken violence of other people’s departures. I too left Tangier for more than ten years. By moving back, I have placed myself amidst the violence of homecoming. There are no flâneurs here, and no innocent bystanders.

The subject of my project is one that is never frankly discussed in Morocco. Yet everywhere I pursued my photographic record of northern ennui—along the “Wall of the Lazy,” in the vacant lots and housing projects, around the Port—I came to recognize this fatal drive to leave that is today inscribed in a whole people.

Le Détroit, Boulevard Playa, Tangier 2000.

Advertisement Light Box, ferry port transit area, Tangier, 2003.

Factory 1, shrimp peeling in a facility in the Free Trade Zone, Tangier, 1998. The shrimps are brought to Morocco from Europe to be peeled and returned for consumption.

Container 1, rust holes in the top of a shipping container, Tangier, 2003.

Girl with Red Hair, ferry from Algeciras, Spain, to Tangier, 2002.

Colline du Charf, site of the tomb of the giant Antaeus who was killed by Hercules, Tangier, 2000. Photos courtesy Galerie Polaris, Paris.

Yto Barrada is an artist based in Tangier and Paris. Work from her “Strait Project” (1999-2003) has been exhibited at the Fondacion Tapies, Barcelona; Witte de With, Rotterdam; the Villa Medici, Rome; and the Museum of Modern Art, New York. Barrada is a founder and director of programming of the Cinémathèque de Tanger, Morocco’s only movie theater for independent cinema and repertory programming, which will open in the spring of 2005. Her book, A Life Full of Holes, will be published in 2005 by Autograph, London.

Cabinet is published by Immaterial Incorporated, a non-profit 501(c)(3) organization. Cabinet receives generous support from the Lambent Foundation, the Orphiflamme Foundation, the Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, the Opaline Fund, the New York City Department of Cultural Affairs, the Danielson Foundation, the Katchadourian Family Foundation, The Edward C. Wilson and Hesu Coue Wilson Family Fund, and many individuals. All our events are free, the entire content of our many sold-out issues are on our site for free, and we offer our magazine and books at prices that are considerably below cost. Please consider supporting our work by making a tax-deductible donation by visiting here. Thank you for your consideration.

A Life Full of Holes
19 Dec 2007
This small and simply designed publication features work by the French/Moroccan photographer Yto Barrada, a member of the Autograph agency. A Life Full of Holes, a project involving photographs, film, text and installation, explores the unique character of The Strait of Gibraltar, the main route for illegal immigration from Africa into Europe, using Barrada’s native city of Tangiers as the focal point. Issues such as migration and diaspora, access and exclusion are touched on in these photographs, which have gained her a place on the 2006 Deutsche Borse Prize shortlist.

Barrada’s style is documentary but at its most artful, capturing the atmosphere of this transitory place in oblique images. Mostly square format and colour, her lyrical pictures are simply reproduced with small captions on individual pages. At the back of the book two short texts, reproduced in both French and English, one by Barrada and one featuring the artist in conversation with a philosopher, explore the issues raised by the project.

Many of the faces and identities of her subjects are hidden, their backs turned towards us – as if they are moving away, drawn towards the promise of a better life by the water of the Strait. Ennui and frustration are portrayed in pictures such as “Man Sitting – Boulevard Mohamed V. – Casablanca, 2001” in which a youth sits waiting, his face a blank gaze, his back to the closed metal shuttering of a shop – he appears to be shut out and going nowhere. She is fond of such visual metaphors. In another, two boys exit a football field through a hole in a fence, echoing the more direct image of escape depicted in “Illegally crossing the border into the Spanish enclave of Ceuta, 1999”. Barrada also documents the city itself in transition, a limbo of vacant lots, dereliction and half-finished development. “Foundations – Abandoned construction site – Asilah, 2003” is a clever landscape composition of rusting steel pilons that follow the edge of a waterway like reeds. Another surreal amalgam “Vacant Lot – Tangiers, 2001” depicts a pastoral scene – a sheep-strewn field, with animals dozing in the sun – overlooked by a rock face of raw unfinished wall from a housing development.

In her intriguing, dreamlike compositions, Barrada has successfully captured the strange mix of tension and lethargy in this peripheral location. In one of her texts she asserts that “A Life full of Holes” is full of unresolved violence and that “there is no pleasure in these images”. However, this cannot be interpreted literally. There is a sense of the unresolved in her compositions of the half finished and partially hidden, but these images are still too beautifully composed and reproduced for one not to take pleasure in them. This is no urgent manifesto, more a gentle meditation on the nature of migration and transition, its pace suiting the subject of her exploration.

Sophie Wright

A Life Full of Holes
Yto Barrada
27 juni - 22 augustus 2004

Yto Barrada
Catherine David
The Mead Gallery

Zelfs een leven vol gaten, een leven van niets dan afwachten, is beter dan helemaal geen leven.
A Life Full of Holes, Driss Ben Hamed Charhadi, 1964

Ook al is de koloniale droom uiteengespat, hij heeft ons toch de erfenis van een onrechtvaardig regime nagelaten dat de mobiliteit tussen het noorden en het zuiden van de Middellandse Zee beheert en observeert. In deze flessenhals, die bekend staat als de Straat van Gibraltar (de Strait), zijn bezoekrechten tegenwoordig unilateraal.

Dit tussengebied bezit de verbijsterende bijzonderheid dat het gekenmerkt wordt als het toevallig samenvallen van een fysieke ruimte, een symbolische ruimte, een historische ruimte en, ten slotte, een vertrouwde ruimte.

In het Arabisch, net als in het Engels, omvat strait de begrippen nauwte (dayq) en verdriet (mutadayeq). Bij helder weer is de horizon vanaf de Marokkaanse kust Spaans, maar de Strait is een enorm Marokkaans kerkhof geworden. De huidige immigratie verschilt van de vorige. Deze heeft zijn eigen vocabulaire, zijn legendes, zijn liederen en rituelen. Men zegt niet meer: ‘hij is geëmigreerd’, maar h’reg: ‘hij verbrandde’, hij verbrandde zijn papieren, zijn verleden. De heldendaden van de verbranden komen overal naar boven, de verhalen wakkeren het verlangen naar elders aan. Tanger, een enclave waaraan nationale investeringen lang voorbijgingen, is nu een stad waar de hoop van duizenden verzandt. Ik wil niet zozeer heimwee naar een internationaal getto weergeven, maar allereerst die ingebeitelde, koppige drang om te vertrekken, die het volk zo kenmerkt.

Ik heb in deze serie foto’s getracht het metonymische karakter van de Strait aan te geven, door in mijn beelden de nadruk te leggen op de spanning tussen allegorie en momentopname. Strait is een ander woord voor de verleiding van het weggaan en een alledaags begrip (wat een gemeenschappelijk begrip is geworden) dat de straten van Tanger voortdurend in beroering brengt. Deze verschuiving in betekenis geeft de straten de vorm van een denkbeeldige ruimte waarin alle weerbarstige dromen van het verlaten van je land liggen opgesloten. De emigrant in spe creëert hier een collectieve identiteit vanwege de wettelijke belemmering om de Strait over te steken. Deze hindernis heeft als gevolg een toestand van berooidheid en van vernedering die hiermee samenhangt. De nieuwe immigratie (een tijdelijke, incidentele beweging) wordt in Europa gezien als iets dat meer weg heeft van migratie (een massale volksverhuizing). Wij bevinden ons in een tijdperk van achterdocht.

Marokkaanse steden zijn gevormd door stadsmigratie, maar ook door en voor toerisme; de twee grote, massale bewegingen die direct verband houden met de mondialisering. Deze transformatie maakt een aanpassing van de geografische spreiding van verschillen noodzakelijk. Nieuwe levenslopen (de exodus van het platteland, de terugkeer van Marokkaanse emigranten die ‘s zomers op bezoek komen) impliceren nieuwe identiteiten, identiteiten die gevormd worden om weerstand te bieden aan processen van indeling van ruimte die onvermijdelijk plaatsvinden.

Wanneer ik in Tanger foto’s maak, kan ik er niet omheen dat ik in de geboortestad van mijn vader verblijf, waar mijn moeder zichzelf kwijtraakte. Ik probeer niet om de spanning en de gevaren van vertrek als ondramatisch voor te stellen. Toch heb ik nooit echt geweten waar ik zelf ben wanneer ik door deze stad wandel, in welke geschiedenis. Ik kan alle inwoners die er weg willen fotograferen, maar zelf kom ik steeds weer terug en ik woon daar in de vertrouwde omgeving van mijn ouderlijk huis. In mijn beelden ban ik ongetwijfeld de heftige emotie van vertrek (het vertrek van de ander) uit, maar ik stel mezelf bloot aan de emotie van terugkeer (naar huis). De vervreemding is die van een valse vertrouwdheid. Ik fotografeer verleidingen, en niet echte pogingen, in een reportageachtige stijl. Zodra ik in Tanger terug ben, verkeer ik weer in een toestand van afwezigheid, ik word afwezig. Misschien is er een verband tussen mijn heel persoonlijke ervaring en de situatie van een bevolking die tracht haar land te verlaten omdat ze hun plek niet hebben kunnen vinden. Ik begon met het fotograferen van het huis van mijn moeder, de heftige emotie van huiselijke betrekkingen; en natuurlijk, wat ik vlakbij vind, zijn de mensen die van afwezig zijn dromen.

Yto Barrada

Lummelen op grens van Afrika en Europa
Een gaatje van niet meer dan vijftien kilometer scheidt Marokko van Spanje. Op luchtfoto's is helemaal goed te zien hoe smal de slotgracht is rondom Fort Europa op die plaats is. De tentoonstelling A Life Full of Holes van Yto Barrada in het Rotterdamse Witte de With opent met zo'n bovenaanzicht van de Straat van Gibraltar. De Française fotografeert al zes jaar Noord-Afrikanen met migratie-ambities. Daarbij laat ze zich leiden door de dubbelzinnige betekenis die het woord `strait' heeft in het Engels, Frans en Arabisch – de drie talen die in Gibraltar samenkomen.

Edo Dijksterhuis
26 juli 2004

Allereerst betekent het natuurlijk zeestraat. Vrouwen kijken naar de boten die hun familieleden naar een beter bestaan voeren. Of juist terugbrengen na een mislukte poging voorbij de douane te glippen. Maar de meeste straten die Barrada fotografeerde zijn gemaakt van half gesmolten teer of opwaaiend stof. Van links naar rechts doorkruisen ze het beeld. Ze gaan nergens naartoe, net als de voetgangers die erop rondlummelen.

Barrada prefereert brede totaalshots boven close-ups waardoor de sfeer afstandelijk en haast anoniem is. Maar in de compositie toont ze zich een verhalenverteller met oog voor detail. Op een bovenaanzicht van een straat – een lap asfalt grijs van ouderdom – vangt ze in de rechter benedenhoek een jongetje met een modelzeilboot. Linksboven steekt een groepje hoofddoeken schichtig de straat over. De afstand tussen hoopvolle landverhuizer-in-spé en in traditie gevangen meisjes is klein en toch onoverbrugbaar. Ze worden onherroepelijk gescheiden door die dikke, grijze streep.

Maar `in het nauw zitten' – de tweede betekenis van 'strait' – is van toepassing op grote delen van de bevolking van Tanger en Cassablanca. Groepjes dagloners staan wezenloos op de hoek van de straat te wachten op werk. Een koffiehuisbezoeker zit weggedoken achter het biljart. Twee mannen op de Rue de la Liberté – weer die straat – omhelzen elkaar. Het gaat stijfjes, de handen in halve vuisten gekromd, de armen als onhandig scharnierende klapdeurtjes om de, naar de kijker gekeerde, ruggen. Alles gaat moeizaam.

In sommige foto's ligt de symboliek er iets te dik bovenop. Zoals de voetballertjes die zich door een gat in het hek rondom hun trapveldje wurmen. Of de paar witgesausde balkons die geperst zitten tussen plakken grauw, blind beton. Maar vaak weet Barrada precies de onbestemde sfeer van armoede en moedeloosheid te treffen. Zoals in een fabriekskantine waar garnalenpelsters hun lunch nuttigen uit plastic zakken waar hun hoofd achter schuil gaat.

De fotografe omzeilt het al te gemakkelijke sentiment door haar onderwerpen niet exotischer voor te doen dan ze zijn. In haar foto's is niets omfloerst of aangedikt. Het is zoals het is maar dat is meer dan je op het eerste gezicht ziet. Dat geldt ook voor het enige videowerk in de tentoonstelling. In het filmpje vertoont Sinbad, een treurigmakende goochelaar op leeftijd, zijn kunsten. Met luide `voilà's' tovert hij scheermesjes uit zijn mond, laat hij een duif verdwijnen en – ,,de moeilijkste truc die ik ken'' – hypnotiseert hij een haan in slaap. De illusionist die zelf nooit het land van de dromen mocht betreden, houdt zich staande met gammele magie.

Tentoonstelling: Yto Barrada - A Life Full of Holes: The Strait. T/m 22 augustus in Witte de With, center for contemporary art, Witte de Withstraat 50, Rotterdam. Di-zo 10-6. Inl. 010-411 0144, www.wdw.nl

donderdag 15 maart 2018

Views & Reviews God s Allies Hans Bol Photography

Hans Bol - God's Allies
Kester Freriks
Publisher Recto Verso Publications
ISBN 9789080876743

Crows, with their black plumage, their sparkling, bright eyes, and dark, shimmering beaks, belong to the night and to witches, heralds of doom and disaster. But their playful and unpredictable behaviour has also made them widely symbolic. In ancient times, they were even worshipped. The god Odin was accompanied by two ravens, representing “memory” and “thought”. The concept of the crow as a symbol of the two principle faculties of humans is irresistible. You are never alone when crows are present. Photographer Hans Bol presents a tribute to the crow family, from the smallest jackdaws to the larger rooks and ravens, illustrating a fascination with these mysterious birds.

70 p, ills bw, 12 x 17 cm, pb, Dutch/English

Vogels in grofkorrelig zwart
Fotograaf Hans Bol maakte een compact fotoboek over kraaien en raven. ,,Wat ik zie zijn intrigerende beesten: slim, speels, alert.”

Rianne van Dijck
14 maart 2018

Wat als eerste opvalt aan het fijne, compacte fotoboek dat Hans Bol maakte over raven en kraaien, is hoe mooi die vogels in zwart-wit afsteken tegen de achtergrond van weidse luchten en zachte wolkendekens. De dieren lenen zich goed voor grafische beelden: met hun diepzwarte verenkleed en glanzende snavel lijken ze op sommige foto’s wel getekend en daarna ingekleurd; hun ranke vormen lopen soms helemaal dicht in het rauwe, grofkorrelige zwart. ,,In plaats van pixels wilde ik weer korrel zien; de ziel van de afdruk.”

Op 15 maart opent bij Galerie Wouter van Leeuwen in Amsterdam een tentoonstelling met de foto’s van kraaien en raven die fotograaf Hans Bol vanaf 1996 maakte in India, Amerika of gewoon bij een tankstation langs de Nederlandse snelweg. Op diezelfde dag verschijnt ook God’s Allies; een door Willem van Zoetendaal vormgegeven boekje met deels dezelfde beelden als in de expositie.

,,Kraaien horen bij nacht en heksen, bij onheil en rampspoed,” schrijft Kester Freriks in het boek. Dat unheimische gevoel dat zwarte vogels ons kunnen geven herkennen we, sinds we huiverden bij de horrorvogels in The Birds van Hitchcock. En in het iconische fotoboek The Solitude of Ravens van de Japanse fotograaf Masahisa Fukase staat de zwarte vogel ook vooral symbool voor een gevoel van somberheid en zwaarte. Is dát het wat Bol zo aantrekt in deze vogels? ,,Ik associeer ze niet per se met de dood – alhoewel ik die gedachte natuurlijk wel herken. Wat ik zie zijn vooral intrigerende beesten: slim, speels, alert, mooi om te zien met hun zwarte verendek”, zegt Bol. ,,Ik wilde iets maken dat ook licht en luchtig is.”

De keuze voor het kleine formaat van het boek en van de afdrukken in de expositie heeft te maken met het feit dat Bol ,,een beetje moe is van al die megalomaan grote afdrukken die we de laatste jaren zien. Ik wilde terug naar het kleine, het intieme, het handwerk. Dat je zo’n foto gewoon in je hand kunt pakken. Dat je er met je neus bovenop moet staan om het goed te kunnen zien. ”

Rianne van Dijck

God’s Allies van Hans Bol. 27,50 euro. 70 blz. Recto Verso Publications.

Werk van Hans Bol is, samen met vogelfoto’s van de Amerikaan Raymond Meeks, van 15 t/m 17/3 te zien in Galerie Wouter van Leeuwen in Amsterdam. Inl: woutervanleeuwen.com

zondag 11 maart 2018

Views & Reviews Xiaofangjia Hutong Xu Yong Parr Badger II Photography

Xiaofangjia Hutong
Yong, Xu
ISBN 10: 7800076113 / ISBN 13: 9787800076114
Published by Beijing, 2003
Beijing, 2003. Paperback. 8 1/4 x 10 1/4 inches, 86 pages, 68 colour photographs and 1 drawing. Introduction by Xu Yong. Edited by Hai De guang. On August 18, 2002, Xu Yong photographed over one hundred residents of xiaofangjia hutong. Two months later, the hutong, like scores of others in Beijing, was razed, and the residents were gone. Cited in Martin Parr ,The Photobook vol 2, page 125. Xu Yong’s work contrasts the historical with the contemporary. In this book he documents one of the old hutongs--ancient city alleys and lanes--of Beijing, taking his lens to the traditional small lanes of Beijing, where he photographed the peace before the storm – the Hutong before their final demolition. In this book, as he explains, "On August 18, 2002, I photographed over one hundred residents of Xiaofangjia Hutong as they freely formed different groups in a random manner. Each resident held a card with his/her name, date of birth and identification written on it. Two and a half months later, the Xiaofangjia Hutong and scores of hutongs in the vicinity disappeared from the map of Beijing.".

Beijing’s Changing Face
In conversation with artist Xu Yong, much-feted contemporary artist who captured the ‘Vanishing of the Hutongs’ on photograph

All manner of sins may be committed in the name of progress. In some cases, of course, progress is actually achieved: the Romans, for example, were definitely onto something with the invention of central heating and indoor plumbing – even if it lacked the traditional charm of a bearskin rug or drawing water from a well or a stream.

In Beijing this has seen the architectural face of the city transformed with major building projects and high-rise structures taking the place of the traditional hutong districts with their narrow lanes and single-storey courtyard houses. The sense of loss is a very real one, and people have sought to come to terms with it in different ways.

Noted restaurateur David Yeo memorably sought to immortalise them in his Hong Kong fine dining restaurant Hutong, using reclaimed and salvaged materials from the original hutongs to brilliant effect. Others, like Beijing-based photographer Xu Yong, have documented the changes to leave a visual record of the city that was.

We spoke to Xu on the eve of a major retrospective at the Hua Gallery in London to hear more about his relationship to the hutongs and his fascinating but enigmatic images.

Hutongs have been part of residential life in Beijing for many hundreds of years. How would you describe their cultural importance?
‘Hutong’ is not originally a Chinese word, but a word taken from Mongolian, which means ‘water well’. Seven hundred years ago, Mongolians from Northern China occupied almost the whole Han ethnic area. They established the Yuan dynasty in ancient China and set the Peking [Beijing] central area as the capital city called ‘Yuan Da Du’. Since then Beijing has been the capital city in China.

Unlike the Forbidden City, the hutongs represent the culture and lifestyle of traditional Beijing citizens
Xu Yong, Artist

Mongolian people lived nomadic life in northern grassland and often gathered to live near water sources. The royal Yuan family built their palace in the central area of Yuan Da Du, according to the culturally advanced Han ethnic town planning, and then drew tic-tac-toe pattern roads around the palace. Moreover, feudal residences were located on both sides of the road. The roads and houses were completely designed according to the Han ethnic cultural tradition’s etiquette system. These traditional Chinese courtyard houses, or siheyuan, became famous, and the roads were named hutongs after the Mongolian pronunciation.

Since the Yuan Dynasty, hutongs and the Forbidden City were preserved over five dynasties until now. Unlike the Forbidden City, the hutongs represent the culture and lifestyle of traditional Beijing citizens, the common people. As a result, the hutongs can be seen as a continuation of Beiing’s history and culture.

What specific historical events and modern developments have led to the demolition of the hutongs?
As with every important city in the world, Beijing’s urban changes are an enchanting story. Since the beginning of last century, the traditional courtyard houses and hutongs gradually lost their importance once the Qing dynasty was overthrown during the Chinese bourgeois revolution. The members of the Royal family started to rent out or sell courtyard houses due to the loss of their income, and the pattern of residence in the hutongs started to diversify and became disordered.

A lot of hutongs and courtyard houses were mercilessly torn down
Xu Yong, Artist

One hundred years have passed since then, and Beijing has gone through many vicissitudes. During the Cultural Revolution, the hutongs and courtyard houses as historical and cultural heritage were seriously damaged by vandalism. In the late 1980s, many Western-style and modern design buildings were established and developed. A lot of hutongs and courtyard houses were mercilessly torn down and replaced by various cement and glass buildings driven by a totalitarian culture, which is based on lack of respect for the traditional Chinese historical culture. The number of hutongs in Beijing was severely reduced from more than 3,000 to 200 today, and is continually decreasing.

Do you feel that loss personally?
If Beijing looked like a perfect classic oil painting in 1949 when the People’s Republic of China was founded, the colour of this painting has now faded. It’s not an exaggeration to say that the history of Beijing’s urban construction development is a history of destruction of Beijing’s historical and cultural heritage. Sadly, the disappearance of hutongs for Beijing is like a person losing their genetic makeup or their ancestors.

Did you feel you had a mission to immortalise the hutongs through your photographs before they vanished forever?
I did not feel it a mission when I shot the hutongs around 20 years ago, nor do I today. I chose the hutongs as my subject because of my special feeling for them, which might be related to the history and reality of Beijing. In '101 Hutong Portraits', the photos were taken from early summer 1989 to the spring 1990. I was using the images of the hutongs to describe several Beijing stories I had in my mind.

vrijdag 9 maart 2018

Exile at Home Frederic Brenner Books on Migration Irène Attinger Photography

Exile at Home
Frederic Brenner
For 20 years and across five continents, Frederic Brenner has documented the lives of members of the Jewish diaspora. In 1997 he learned that fourteen of the families he had photographed around the world had immigrated to Israel. In celebration of Israel’s 50th anniversary, Brenner photographed them again in their new homeland. The before and after photos of each family are on facing pages, posed, but still representing the truths of their particular situations. Stark or sophisticated interiors, crowded and dirty but smiling families, and dancing children reveal more than meets the eye. In keeping with Jewish tradition, this collection is truly a book of questions.

Frédéric Brenner (b. 1959) is a French photographer best known for his opus Diaspora, the result of a twenty-five year search in over forty countries to create a visual record of the Jewish Diaspora at the end of the twentieth century. Initially intending to record vanishing Jewish communities before they disappeared, the project became a probing pursuit of the multiplicity of dissonant identities of individual Jews and of the Jewish people living among the nations. Along the way, Brenner directed three films and published five books, among them Diaspora: Homelands in Exile, which won the 2004 National Jewish Book Award for Visual Arts. Diaspora was also a major touring exhibition, which opened in 2003 at the Brooklyn Museum of Art and traveled to nine other cities in the United States, Europe, and Mexico.

In 2007, Brenner launched a major new project, This Place, in which he invited eleven world-renowned photographers to join him in exploring Israel as place and metaphor—to use photography as tool to consider Israel as a living organism, with all its rifts and paradoxes. Central to the project is the notion of breaking free from the double perspective of 'for' or 'against,' perpetrator or victim. This Place is currently a major international touring exhibition, encompassed in a collective book, individual monographs, and a comprehensive digital platform. Brenner’s individual monograph, An Archaelogy of Fear and Desire, won the Audience Vote at the 2014 Fotobookfestival Kassel.

Brenner is a recipient of the Prix Niépce (1981) and was nominated the Laureate of the French Academy in Rome (1992). His work is included in the permanent collections of the Brooklyn Museum of Art, the International Center of Photography, the Metropolitan Museum of Art, and the Musée de L’ysée in Lausanne, as well as many private collections.

Identiteit is een gevangenis
De Franse fotograaf Frédéric Brenner legt al jaren en over de hele wereld joodse gemeenschappen vast. ,,Ik geloof niet dat mijn boek classificeert.''

Maartje Somers
1 oktober 2004

`Survivors', noemen ze zich, de zes Amerikaanse vrouwen op één van de foto's van Frédéric Brenner. Ze zitten achter een tafel, houden elkaars handen vast en kijken recht de camera in. Hun bovenlichamen zijn bloot, bij elk is een borst afgezet, bij één van hen zelfs twee. De zes vrouwen op de foto zijn lid van een joodse steungroep voor vrouwen met borstkanker in Los Angeles.

Op een andere foto is de kleine Jemeniet Lewi Faez te zien, die de talmoed bestudeert in de schemerduistere, primitieve werkplaats van zijn vader. De foto zou genomen kunnen zijn in de Middeleeuwen, als Lewi's vader niet dat heel behoorlijke horloge om zijn pols droeg.

`Iedereen weet hoe joden sterven, ik wilde laten zien hoe ze leven', is de mantra van de Franse fotograaf Brenner, een gedistingeerde man in artistiek zwart. En: `Als je dacht dat je wist hoe een jood eruit zag, raak je in verwarring. Dat blijk je namelijk helemaal niet te kunnen weten.'

Frédéric Brenner (Parijs, 1954) studeerde af als antropoloog, maar begon al snel te fotograferen. Hij publiceerde boeken over de afstammelingen van de Marranos, de Portugese joden die hun identiteit verborgen hielden voor de Inquisitie, over Israël en over Amerikaanse joden. In 1992 ontving hij de Prix de Rome.

Brenners eerdere werk lijkt achteraf een voorbereiding voor de foto's uit zijn boek Diaspora, waarvan een deel tentoongesteld wordt in het Joods Historisch Museum in Amsterdam. Voor Diaspora reisde Brenner gedurende vierentwintig jaar de wereld rond om joodse gemeenschappen te fotograferen, van Los Angeles tot Georgië en van Peking tot Zuid-Afrika. Onsystematisch rangschikte hij de foto's in het boek; van de goed doorvoede Romeinse jongens die, motorhelm onder de arm, als gladiatoren in het Colosseum poseren, naar de voorwereldlijke gemeenschappen van falasha's in Ethiopië. Dan een `purim safari' en een joodse kook-klas voor zwarte dienstbodes in Zuid-Afrika. Rembrandteske taferelen in Mea Shearim, de orthodoxe wijk van Jeruzalem. De inmiddels nagenoeg compleet naar Israël geëmigreerde joodse gemeenschap van Ilynka, een Russische kolchoz waar sinds Stalin niets veranderd lijkt. Een stukje verderop de foto van de joodse Harley Davidsonclub van Miami Beach. Mannen met vervaarlijke zonnebrillen en tatoeages, op hun brulmachines poserend voor de plaatselijke synagoge.

Zijn er werkelijk speciale groepen voor joodse vrouwen met borstkanker? Lijden zij anders aan die ziekte dan andere vrouwen?

,,Ja, die groepen zijn er. Onder joodse vrouwen in Amerika komt borstkanker vaker voor, veel meer dan gemiddeld. Ik weet niet hoe dat komt, maar het is zo. Behalve joods zijn deze vrouwen ook zeer Amerikaans. Deze foto had ik nergens anders kunnen maken dan in Amerika. Hij draait om het Amerikaanse concept `healing' en het al even Amerikaanse sleutelbegrip `survivor'. Vooral die laatste term is daar aan inflatie onderhevig. Je bent survivor als je kanker hebt gehad. Als je aan de concentratiekampen bent ontsnapt. Of als je afstamt van iemand die aan de concentratiekampen is ontsnapt.''

Uw boek is opgezet om classificaties te ontzenuwen, maar het classificeert wel degelijk. Wat hebben Lewi Faez en de vrouwen uit Los Angeles in vredesnaam gemeen, behalve hun joods-zijn?

,,Ik geloof niet dat het boek classificeert. Het speelt juist met paradoxen en discontinuïteit. Veel mensen, ook joden zelf, denken dat alle joden eruit zien zoals de mensen uit Roman Vishniacs boek A vanished world; bebaarde, witte Ashkenazische joden. Ik heb willen laten zien dat dat een vergissing is. Dat elke éénduidige, onwankelbare identiteit niets meer of minder is dan een gevangenis. Voor iedereen.''

Het boek gaat in uw ogen dus niet uitsluitend over joden?

,,Er is lang nagedacht over de titel. Die is niet De diaspora, maar: Diaspora. Veel joden geloven nog altijd dat ze het copyright hebben op diaspora, maar er zijn inmiddels 260 miljoen mensen die leven buiten het land waar ze geboren zijn. Wij leven in een tijd van serieuze regressie op het gebied van identiteit. Steeds meer mensen zijn op drift, maar overal ontstaat verzet tegen mensen met een meerduidige identiteit. Vooral onder politici is de roep om eenvormigheid de norm. Dit boek laat zien hoe de geschiedenis van één bepaalde diaspora zich ontrolt. En wat blijkt? Diaspora is niets anders dan een metafoor voor voortschrijdende culturele versmelting.''

Wat is de belangrijkste ontdekking die u deed?

,,Allereerst hoe groot en verscheiden mijn familie, `ma famille imaginaire' eigenlijk is. Ik bedoel dat niet alleen figuurlijk; een gedeelte van deze hele grote puzzel is namelijk mijn eigen puzzel. Mijn moeder is een sefardische uit de Maghreb, mijn vader een ashkenazi uit Oost-Europa. Het was alleen al fascinerend te ontdekken hoe joden in Afrika leven, van Algerije tot Zuid-Afrika.

,,Daarnaast ontdekte ik wat het ingewikkelde is aan datgene wat wij identiteit noemen. Het is zowel historisch als geconstrueerd. De eerste foto in het boek, chronologisch gezien dan, is die van een kind verkleed als engel, uit 1987. Het is een klassiek joods beeld, gemaakt in Mea Shearim, de orthodoxe wijk van Jeruzalem. De laatste foto's zijn foto's uit 2002, gemaakt in Tykocin in Polen. Aanvankelijk wilde ik niet naar Polen, ik dacht: wat moet ik in een land waar geen joden meer zijn? Toen vertelde iemand me hoe de katholieken in het dorpje Tykocin ieder jaar Purim vieren door zich te verkleden als orthodoxe joden, ter nagedachtenis aan de joden die uit dat dorp zijn weggevoerd zonder dat hun katholieke dorpsgenoten dat verhinderden. En hoe Israëlische toeristen daar naar komen kijken – naar katholieken die Purim vieren!

,,Heel vaak blijkt identiteit dus een constructie, zoals in Tykocin. Een historisch gegroeide constructie misschien, maar zeker een constructie. Neem de shoah. Een enorm trauma, maar ik geloof dat we moeten uitkijken dat de nagedachtenis van de shoah niet in haar tegendeel omslaat; in een constructie die samenvalt met joods-zijn. De zelfgenoegzame cultuur van slachtofferschap die sommigen aan het jodendom verbinden is het tegenovergestelde is van waar het jodendom eigenlijk over gaat.''

Het Israëlisch-Palestijnse conflict ontbreekt in uw boek. Hoort dat niet bij het dagelijks leven van Israëliërs?

,,Ik heb Israël alleen willen behandelen in termen van `thuis in ballingschap' en `ballingschap thuis', de thema's van dit boek. Israël is een land waaraan een universele belofte is vastgehecht, maar het is gebouwd door witte ashkenazi-bolsjewieken. Ik wilde laten zien wat dat in de praktijk betekent. De vervreemding die mensen overvalt als ze `thuiskomen' in dat beloofde land, de discriminatie die vooral falasha's er moeten verduren. Ook Israël deelt in onze obsessie met een eenvormige identiteit. De gevolgen daarvan zien we dagelijks op het nieuws. Voor dit boek zocht ik naar iets anders.''

Sommige van uw foto's zijn klassiek-etnografisch, zoals die van de falasha's. Andere zijn nadrukkelijk geënsceneerd: joodse Romeinen in het Colosseum, waar hun tot slaaf gemaakte voorvaderen werden gedwongen als gladiator te vechten.

,,Dat heeft te maken met mijn eigen ontwikkeling. Ik ben begonnen als een fotograferende antropoloog. Door de jaren heen kreeg ik steeds meer oog voor representatie; hoe mensen zichzelf zien, en hoe ze willen dat jij ze ziet. Niet voor niets gebeurde dat in de tijd dat ik veel in Amerika en Europa werkte. Amerikanen en Europeanen zijn veel met hun zelfbeeld bezig.''

Een van de opvallendste geëensceneerde foto's is die van de concentratiekamp-overlevenden die als gids werken in het holocaustmuseum in Los Angeles. Ze staan in de zogenaamde `Hall of Testimony', een ruimte met het uiterlijk van een gaskamer. Één van hen is naakt. Waarom vroeg u hem zich uit te kleden? En waarom vermeldt u in het bijschrift na de namen van de gefotografeerden, de nummers die in hun arm getatoeëerd staan?

,,Dat nummer maakt voor altijd deel uit van hun identiteit, en van hun werk; ze getuigen elke dag in dat museum. Deze ruimte is een heel onfatsoenlijke plek; een tot mislukken gedoemde poging om de shoah te herdenken. Ik wilde daarvan iets laten zien door de situatie te ontregelen; ik vroeg de mannen één voor één of ze zich wilden uitkleden. De meesten wilden het niet, maar deze man had er geen enkel bezwaar tegen. Waar het om gaat: elk streven naar authenticiteit is hier tegelijk verplicht en belachelijk. Dat geldt in dat museum, en voor mij als fotograaf gold dat op dat moment ook. Je moet eenvoudigweg de verleiding weerstaan om dat soort plekken te representeren. Wat je ook doet, je zit er altijd naast.''

Frederic Brenner: `Diaspora Thuis in Ballingschap.' Joods Historisch Museum Amsterdam, t/m 27 februari 2005. www.JHM.nl

Frédéric Brenner fotografeerde het joodse leven in de diaspora; Anders en daardoor hetzelfde
Een tentoonstelling van de Franse fotograaf Frédéric Brenner geeft een verrassend beeld van de joodse cultuur in Amerika. Brenner: “Ik heb willen breken met de stereotypen.”

Jews/America/A Representation: Joods Hist. Museum, J. D. Meijerplein 2-4, Amsterdam t/m 8/2 1998. Tel: (020) 626 99 45.

Floris Brester
8 november 1997

AMSTERDAM, 8 NOV. Op een dag word je wakker en je denkt: ik ga de hele joodse diaspora fotograferen. Dat overkwam de Franse fotograaf/etnograaf Frédéric Brenner zo'n zeventien jaar geleden. Alsof je alle bladeren van een boom één voor één zou kunnen plukken, op hun bijzondere kenmerken onderzoeken en ze daarna weer terughangen. Toch lijkt Brenner inmiddels daarmee een flink eind gevorderd. Zo bracht hij joodse gemeenschappen in alle republieken van de voormalige Sovjet-Unie in kaart, fotografeerde hij de joden van Rome en reisde hij de wereld af om de afstammelingen van de Spaans/Portugese joden te portretteren. Enkele jaren geleden belandde Brenner in Amerika, slingerde zich door 32 staten en sprak gedurende twee jaar met enkele honderden joden over hun bestaan en hun ideeën over de joodse identiteit. De expositie Jews/America/A Representation in Amsterdam is daaruit een selectie van een overrompelende verscheidenheid.

Terwijl Brenner met een schuin oog de opbouw van de tentoonstelling in het Joods Historisch Museum gade slaat, moet hij zelf een beetje lachen om zijn plan. “Het is een ongelooflijke puzzel, maar het zal uiteindelijk een beeld opleveren van het jodendom aan het eind van de twintigste eeuw. Wat mij fascineert, is hoe joden over de hele wereld hun identiteit trachten te bewaren én zich weten aan te passen aan hun nieuwe biotoop.”

Volgens Brenner is dat kameleontische aanpassingsvermogen de voornaamste reden voor het overleven van de joodse cultuur. En nee, dat is geen contradictie. “Deze tentoonstelling geeft mijn visie op het jodendom in Amerika, maar is evengoed een weerslag van de Amerikaanse cultuur zelf. There you have it: de diaspora is een metafoor voor bevruchting. Overal waar joden zich vestigden hadden ze een katalytische invloed op de omringende cultuur. Vervolgens werden ze zelf weer door die cultuur bevrucht. Dit foto-essay is een representatie van die metafoor.”

Jews/America/A Representation is geen beeldverslag, maar een beeldenstorm. Brenner heeft zijn best gedaan om stereotypen te vermijden. Wie bijvoorbeeld dacht op basis van Woody Allens films een accuraat beeld te hebben van joden in Amerika komt bedrogen uit. Op dertig brede panoramafoto's staan onalledaagse groepen mensen afgebeeld, nauwkeurig geplaatst in een vaak bevreemdende omgeving. Recht in de lens kijkend vertellen ze op verschillende manieren hetzelfde verhaal: anders zijn en daardoor hetzelfde zijn.

Dat de woest ogende groep Harley-Davidsonrijders joods is, kun je alleen zien omdat ze zo uit een synagoge lijken te zijn gereden. Joodse homo- en lesboparen met hun kinderen in een hortus botanicus zouden net zo goed gojs kunnen zijn. En de portretten van joodse moordenaressen, Chinezen en zelfs een joodse eskimo lijken af te rekenen met een vastgeroeste beeldvorming over joods zijn.

Soms wordt de spanning tussen joods en Amerikaans juist expliciet onderwerp van de foto. The December Dilemma schetst een vertwijfeld joods doorsneegezin in kersttijd. Wordt het de kerstboom of de chanoekalamp?

“Ik heb willen breken met een stereotype, een emblematisch beeld dat van de joden bestaat, zowel onder joden als onder niet-joden. Het breken van het beeld is in de joodse cultuur verankerd, het uitvinden van het beeld is typisch Amerikaans. Op die scheidslijn tussen beelden maken en beelden breken ballanceert volgens mij de joods-Amerikaanse identiteit. De groepen op mijn foto's reageren steeds op een verschillende manier op dat 'oude' beeld.”

Dat laatste lijkt niet helemaal juist. Brenner heeft de groepen laten reageren. De foto's zijn bedachtzaam geconstrueerd en je vraagt je af hoe Brenner rabbijnenechtparen zover heeft gekregen dat ze in een beddenzaak op tweepersoonsmatrassen hebben plaatsgenomen.

“In het algemeen is de Amerikaanse mentaliteit bijzonder toeschietelijk, maar een enkele keer lag het onderwerp te gevoelig. The December Dilemma had ik eigenlijk willen maken met een van de beroemdste joodse families in Amerika. Ze zijn echte Wasps - white, Anglo-Saxon and protestant - volledig aangepast aan de Amerikaanse cultuur. Met zowel een kerstboom als een chanoekalamp in de huiskamer. Twee dagen voor de opnames belde de moeder me op: 'het gaat niet door'. Ze was bang dat iedereen plotseling kon zien hoe ze werkelijk waren. Dat het stereotype beeld niet meer zou kloppen. Ze zei: 'je hebt gelijk, wij zijn zo. Maar we kunnen zo echt niet op de foto'. Die angst hebben veel joden in Amerika. Dat is de macht van het beeld.”

Als illustratie van die macht nodigde Brenner dertig beroemde joodse Amerikanen uit voor de portretserie Icons, die onderdeel van de tentoonstelling uitmaakt. Op Ellis Island, waar vroeger de joodse immigranten hun eerste stappen in de nieuwe wereld zetten, drapeerde hij de portretten van onder anderen Barbara Streisand, Henry Kissinger, Estee Lauder, Philip Roth en Steven Spielberg schots en scheef door elkaar, als de bagage van hun voorouders.

“De 'iconen' zijn bedoeld als voorbeelden van de nieuwe joodse identiteit. Amerikanen zijn geobsedeerd door roem en succes. Deze portretten vertegenwoordigen dan ook per definitie de Amerikaanse cultuur. Streisand en Spielberg braken op hun eigen manier het stereotype beeld van het jodendom en stelden daar een nieuw beeld tegenover. De vraag is: hoe echt is dat nieuwe beeld en hoe machtig? Zijn ze daarin gevangen, moet ook dit beeld weer worden afgebroken? Dit soort vragen wil ik aan het huidige jodendom blijven stellen”.

Eerder was Jews/America/A Representation alleen in New York te zien. Vanuit joodse hoek kwamen, volgens Brenner, nogal eens negatieve reacties op zijn foto's. “Niemand kan leven zonder beelden. Maar sommigen verwarren het beeld met de werkelijkheid. Die mensen raken geshockeerd als je, zoals ik heb gedaan, hun zelfbeeld vernietigt. In hun ogen kunnen joden geen moordenaar zijn of eskimo, en vrouwen geen rabbijn.”

Brenner haalt zijn schouders op. “Ik weet niet wat ik daar van moet denken. Mijn foto's zijn vragen waarop ik zelf het antwoord niet weet. Wat is een jood? Die bestaat volgens mij helemaal niet. Het jodendom kun je niet even bevriezen, het is continu aan het veranderen. Hoe kun je nou de ander worden en tegelijkertijd dezelfde blijven?”